Pierwsza wypłata potrafi zaskoczyć. W umowie stoi jedna kwota, a na konto wpływa wyraźnie mniej. Nikt Cię nie oszukał: to różnica między brutto a netto. Policzmy ją na przykładzie Chomik, która dostała pierwszą pracę na umowę o pracę.
Brutto i netto w dwóch zdaniach
Brutto to kwota przed potrąceniami. Taką zwykle widzisz w umowie i w ogłoszeniach o pracę. Netto to to, co naprawdę trafia na Twoje konto, czyli brutto minus składki i podatek.
Gdzie znika reszta? Przykład: 5 000 zł brutto
Przykład dotyczy umowy o pracę, osoby przed 26. urodzinami, która mieszka w tym samym mieście, w którym pracuje, i złożyła u pracodawcy PIT-2. Stawki na 2026 rok.
Z 5 000 zł odchodzi więc ok. 1 074 zł. Składki ZUS idą na Twoją przyszłą emeryturę, rentę i zasiłek chorobowy. Składka zdrowotna daje Ci dostęp do leczenia na NFZ. To nie są pieniądze „stracone”, ale nie możesz ich wydać w tym miesiącu.
Dlaczego Chomik nie płaci podatku?
Bo ma mniej niż 26 lat. Działa wtedy ulga dla młodych: przychody z umowy o pracę i umowy zlecenia do 85 528 zł rocznie są zwolnione z PIT. Składki ZUS i zdrowotna są pobierane normalnie.
Ulga kończy się w dniu 26. urodzin. Od kolejnej wypłaty przy tych samych 5 000 zł brutto pracodawca pobierze ok. 190 zł zaliczki na podatek, więc na konto wpłynie ok. 3 740 zł.
Co z tego wynika dla Twojego budżetu
- Planuj wydatki od kwoty netto. Budżet ułożony od brutto rozjedzie się już w pierwszym miesiącu.
- Przy ofercie pracy zapytaj: brutto czy netto? W ogłoszeniach i rozmowach zwykle pada kwota brutto.
- Pierwsza wypłata może być niższa. Jeśli zaczynasz pracę w środku miesiąca, dostajesz pensję tylko za przepracowane dni.
- Przy umowie zlecenia lub o dzieło liczy się inaczej. Inne są składki i koszty, więc ta sama kwota brutto daje inne netto.
1. Brutto to kwota z umowy, netto to kwota na koncie.
2. Przy 5 000 zł brutto i umowie o pracę do 26 lat dostajesz ok. 3 926 zł.
3. Budżet zawsze licz od netto.
